#PORTdlaDzieci

Print Friendly, PDF & Email

#PORTdlaDzieci

#Zostanwdomu – radzą lekarze, służby medyczne a nawet nasi naukowcy z #ŁukasiewiczPORT 😊. Wiemy, że jest to coraz trudniejsze, szczególnie po kilku tygodniach izolacji i kwarantanny.

Aby to zmienić postanowiliśmy uruchomić cykl z naukowymi ciekawostkami pod hasłem „111 Zaskakujących Pytań i Odpowiedzi” i rzucić wyzwanie tropicielom absurdalnych zjawisk i paradoksów.

Poznajcie z nami zagadki codzienności i spróbujcie się z nimi sami zmierzyć!

Swoje komentarze oraz odpowiedzi możecie również zamieszczać na naszym profilu na Facebooku. Zachęcamy Was również do zadawania pytań naszym naukowcom. Najciekawsze z nich opublikujemy na naszym profilu wraz z odpowiedzią oczywiście. 😊

Zapraszamy do świata nauki!

 

Dlaczego banan jest krzywy?

 

To proste pytanie nurtowało ludzi od niepamiętnych czasów, ale nauka i na nie znalazła odpowiedź. Według botaników banan jest krzywy, ponieważ ma specyficzne warunki wzrostu.

Nie wiem, czy wiecie, ale bananowce są wielkimi bylinami. Jednakże ich owoce nie zwisają, jak owoce wiśni, jabłoni czy drzewa pomarańczy, ani też nie leżą na ziemi. Owoce bananowca wyrastają pod kątem prostym z kwiatostanu. Są to duże zwisające w dół kiście, które składają się z większej ilości pojedynczych bananów. Kiście układają się w dół i to jest tzw. geotropizm ujemny. Jednak czubki tych pojedynczych bananów kierują się ku górze i tu już mamy do czynienia z tzw. geotropizmem dodatnim. Jest to w sumie naturalne zjawisko, ponieważ rośliny generalnie rosną albo ku słońcu, albo ku ziemi. Niemniej jednak te dwie siły nakładają się na siebie i powodują, że banan jest krzywy. 😊

Naukowcy nie wiedzą jeszcze, czy banany wykrzywiają się wyłącznie w skutek siły ciążenia w dół, czy też krzywizna ta po dziesiątkach tysięcy pokoleń bananowców jest już utrwalona genetycznie.

Co jeszcze warto wiedzieć o bananach:

  • Istnieje aż trzysta odmian bananów, ale współcześnie uprawia się jedynie około dwudziestu. Mamy zatem banany: żółte, zielone, czerwone a nawet czarne.
  • Bananowce rosną w gorącym i wilgotnym klimacie. Pierwsze rośliny uprawiano w Indiach i Chinach, skąd przywiezione zostały do Afryki i na Karaiby, a stamtąd do Ameryki Południowej. Dzisiaj ich plantacje znajdują się głównie w Ekwadorze, Kolumbii oraz na Kostaryce.
  • Aby ich owoce zyskały odpowiedni smak, potrzebują sporo wody.
  • Banany cechują się wysoką zawartością potasu – 4-5 sztuk jest w stanie zaspokoić dzienne zapotrzebowanie osoby dorosłej na ten pierwiastek.
  • 100 g bananów zawiera 89 kalorii (dla porównania taka sama ilość truskawek 32 kalorie) oraz 22 g węglowodanów. 
  • Rocznie ludzie na całym świecie zjadają ponad 70 milionów ton bananów.
  • „Banan” w języku arabskim oznacza „palec”.

 

 

Dlaczego nie można rozpoznać własnego głosu?

 

Kiedy odsłuchujemy własny głos oglądając film lub słuchamy swoich wypowiedzi w radiu, w pierwszym momencie czujemy się zaskoczeni i zdziwieni. Niektórzy odczuwają nawet lekkie rozczarowanie i zdają sobie pytanie „dlaczego mówię tak dziwienie, przecież to nie mogę być ja!”.

Dzieje się tak po pierwsze dlatego, że  głos nagrany i odtwarzany z innego urządzenia brzmi zawsze obco. Po drugie, nasz głos jest cienki i sprawia wrażenie, że mówi ktoś zupełnie inny. Co ciekawe, głosy innych osób brzmią dla nas na nagraniu zupełnie normalnie 😊

Co jest przyczyną?

Niestety wynika to z faktu, że każdy z nas ma błędne wyobrażenie na temat własnego głosu. Na co dzień słyszymy swój głos, ale tylko część wydawanego przez nas dźwięku trafia wraz z powietrzem do naszych uszu! Głębsze tony powstające w krtani przenikają po prostu przez mięśnie szyi i twarzy,  przede wszystkim przez kości szczęki i czaszki i trafiają bezpośrednio do bębenków usznych. Przez to nasze uszy inaczej interpretują takie niskie tony, a my sądzimy, że nasz głos jest bardziej dźwięczny i niższy.

Inni ludzie, nasi znajomi, koledzy i przyjaciele słyszą jednak nasz głos bez niskich frekwencji, a zatem dokładnie taki, jaki słyszymy na nagraniu. Nie martwmy się jednak! Każdy ma dokładnie takie same odczucia 😊 I nie oznacza to wcale, że mamy cieńszy głos niż inni ludzie!

 

Co jeszcze warto wiedzieć o ludzkim głosie:

  • Głos to wibracje wytwarzane przez struny głosowe
  • Więzadła głosowe mają różną długość u kobiet i mężczyzn. U mężczyzn są na ogół dłuższe (od 17 do 25 mm), dlatego panowie mają niższą barwę głosu, natomiast kobiety mają krótsze fałdy głosowe (od 12-17 mm) i ich barwa głosu jest wyższa
  • Ludzki głos to bardzo złożony instrument. Może być modyfikowany przez napięcie fałd głosowych, ilość przepływającego powietrza, kształt klatki piersiowej, szyi i ułożenie języka
  • Barwa i skala głosu jest właściwością każdego człowieka
  • Na świecie używanych jest około 6–7 tysięcy języków

 

 

Dlaczego na Księżycu nie da się zamiatać?

 

Wyobraźcie sobie, że możemy udać się w nieziemską podróż  i chociaż na chwilę zapomnieć o koronawirusie. 😊 Byłoby wspaniale prawda? Dlatego przy pierwszej zagadce postanowiliśmy wybrać się z Wami na Księżyc – Srebrny glob, który jest jedynym naturalnym satelitą Ziemi.

Księżyc to też jedyne ciało niebieskie, do którego podróżowali i na którym wylądowali ludzie. Do tej pory na księżycowym globie stanęło dwunastu astronautów.

Pierwszy krok w dziedzinie obserwacji Księżyca został poczyniony zresztą wraz z wynalazkiem teleskopu: już Galileusz przy wykorzystaniu nowego instrumentu obserwował na jego powierzchni kratery i pasma górskie.

Księżyc ma jeszcze jedną zaletę, nie da się na nim sprzątać, a dokładnie zamiatać 😊

Czy wiecie dlaczego?

Każdy z nas wie, że miotła służy do zamiatania kurzu i zanieczyszczeń z podłogi. Większe cząsteczki kurzu miotła popycha przed sobą, ale te mniejsze, które są dla nas niewidoczne, są przez nią z tyłu zasysane. W ten sposób miotła działa jak ręczny odkurzacz. Tylko dzięki temu zasysaniu takie drobinki dla się w ogóle posprzątać i zebrać w jedno miejsce.

Jest to związane ze strukturą kurzu, który składa się z maleńkich cząsteczek. W skład kurzu wchodzą m.in.: ludzki naskórek, odnóża drobnych owadów, rozdarte ziarenka piasku i wiele innych cząsteczek z przedmiotów, które nas na co dzień otaczają w domu.

Miotła daje sobie radę z tą niezwykłą mieszanką, ponieważ podczas zamiatania pojedyncze włosy szczotki poruszają się do przodu. Na skutek szybkiego ruchu za każdym włosem powstaje małe podciśnienie. Natychmiast dla wyrównania różnicy ciśnień powietrze zza szczotki przemieszcza się do przodu. Ten prąd powietrza porywa za sobą maleńkie cząsteczki kurzu leżące na podłodze.

Na Księżycu taka prosta czynność nie mogłaby się udać, ponieważ nie ma atmosfery, tak jak ma to miejsce na Ziemi i za szczotką nie powstanie prąd 😊.

 

Co jeszcze warto wiedzieć o Srebrnym Globie:

  • Przeciętna odległość od środka Ziemi do środka Księżyca to 384 399 km, co stanowi mniej więcej trzydziestokrotność średnicy ziemskiej
  • Średnica Księżyca wynosi 3474 km, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi
  • Dzisiaj wieczorem macie jeszcze szansę zobaczy Super Księżyc! Będzie to ostatnia w 2020 roku szansa na obserwację takiego zjawiska! Księżyc będzie nawet o 14 proc. większy i 30 proc. jaśniejszy niż zwykle!

Szczegóły na NASA (https://solarsystem.nasa.gov/news/1220/the-next-full-moon-is-a-supermoon-flower-moon/?utm_source=TWITTER&utm_medium=NASA&utm_campaign=NASASocial&linkId=88084282)

Ciekawostki przygotowywane na podstawie książki Martina Fritz „Dlaczego? Dlaczego? Dlaczego? 111 Zaskakujących pytań i odpowiedzi”

 

Print Friendly, PDF & Email
plusfontminusfontreloadfont